Bilgisayarın Donanım Yapısı
1.2.1. Donanım Kavramı
Bir bilgisayarın sistemi bir çok parçanın
birleşmesiyle oluşturulmaktadır. Tüm bu parçaların oluşturduğu bütün, amaca
uygun yazılımlarla desteklenerek bilgisayar sistemine işlev kazandırır.
Anakart (Mainboard) İşlemci (CPU) Bellek(RAM) Sabit disk (Harddisk)
Ekran (Monitör) Görüntü kartı Ses kartı TV tuner
+ Fm tuner
Disket sürücü (Floppy disk) CDROM/DVDROM
Modem Klavye (keyboard)
Mouse Kasa Yazıcı (Printer) Scanner
(Tarayıcı)
İşlemci: . Bilgisayarın program komutlarını bellekten
aldıktan sonra kodlarını çözen ve karşılığı olan işlemleri yerine getiren
merkez birimi olarak tanımlanır. CPU genellikle bilgisayarın beyni olarak ta
söylenir.
Çünkü tüm işlemler CPU tarafından yapılır. Bu nedenle bir bilgisayarın işlem
yeteneği ve hızı işlemcisinin yeteneği ve hızıyla doğrudan ilgilidir. İşlemcinin
performansını, sahip olduğu çekirdek yapısı ve saat çarpanı (kaldırabildiği
elektrik akımı) sonucu elde edilen MHZ üzerinden değer belirler.
Ana kartta işlemciye özel bir yuva bulunmaktadır.
Örnek / Değerlendirme: Intel Celeron 1100 MHZ’lik bir işlemci Intel Pentium III 850 MHZ’lik bir işlemciden performans olarak daha düşüktür.
Bunun nedeni Celeron işlemcinin sahip olduğu çekirdek
yapısının farklı oluşudur.
Anakart: Bilgisayarın
omurgasıdır. Bilgisayar ile ilgili temel birimlerin (CPU,Ram,
Ekran Kartı, Modem,Tv kartı, Ethernet kartı, Ses
kartı … ) üzerine takıldığı, bu birimler ve diğer çevre birimlerin veri
aktarımının sağlandığı karttır. Üzerinde kendine ait chipsetleri
bulunmaktadır. Genellikle 2 adet olan bu chipsetleri
kuzey (North bridge) ve güney (South bridge) köprüsü olarak ta adlandırılırlar. Bunların temel
görevi işlemci, ram, harddisk, ekran kartı, modem vb.
donanım bileşenleri arasındaki veri akışını düzenlemek, işlemciden aldığı
komutlar vasıtasıyla verileri ilgili birimlere yollamak ve enerji
gereksinimlerini sağlamaktır.
Hafıza (Bellek) : Veriler ve komutlar
burada saklanır. Sistem açık olduğu sürece bilgiler bellekte saklanabilir.
Sistem kapatıldığında veriler ve komutlar bellekten silinir. Hafızaların
kapasiteleri MB değeri üzerinden, performansları ise işlemci ve anakart ile olan veriyolu hızı
göz önüne alınarak belirlenir.
Bir kişisel bilgisayarın temel donanım birimleri Kasa adı
verilen fiziksel donanımın içerisine monte edilebilir. Bilgisayarın
çalışması için gerekli elektrik akımının regüle
edildiği güç kaynağı da kasanın içinde bulunur.
CPU Central Processing Unit – CPU ( Merkezi
İşlem Birimi - MİB)
Bir bilgisayarın en popüler ve en önemli parçası işlemcidir. Kısaca CPU (Central Processing Unit / Merkezi İşlem Birimi) olarak anılan işlemciler,
adından da anlaşılacağı üzere bir bilgisayardaki işlemleri yürüten ve sonuçları
gerekli yerlere gönderen elemandır.
1971 yılında Intel firmasının ilk defa binlerce transistörü
bir silikon çip üzerinde birleştirmesiyle bilgisayar
çağında devrim gerçekleştirilmiş oldu. Bu şekilde daha önce sadece büyük
şirketlerin ve üniversitelerin kullanabildiği bilgisayarlar iyice küçüldü ve
evlere girmeye başladı.
Mikroişlemciler, açma kapama anahtarı gibi çalışan milyonlarca transistörden oluşmaktadır. Bu anahtarların programlanma
durumuna göre elektrik sinyalleri bunların üzerinden akar. Bu sinyaller,
bilgisayarın yaptığı tüm işleri toplama, çıkarma, çarpma ve bölme gibi temel
matematiksel işlemlere indirir. İşlemci de bu işlemleri en basit sayma sistemi
olan ikilik düzen yani sadece 0 ve 1 sayılarını kullanarak yapar.
Mikroişlemciler her türlü işi ikilik sayma sistemine dökmüştür. Mesela “Y”
harfi ikilik sistemde “1011001”
ile ifade edilebildiği gibi kırmızı gibi bir renk de bunun gibi ikilik tabandaki
üç ayrı sayı grubu ile ifade edilir. Aynı şekilde bir ses veya görüntü kaydı da
yine buna benzer ikilik sayı grupları ile ifade edilirler.
Bu sayı grupları üzerinde işlem yapmak için işlemci içerisinde bir takım
komut listesinden ibaret bir program mevcuttur. Bu komutlar işlemciye iki
sayının çıkarılması, toplanması yönünde emir verebildiği gibi klavyeden girilen
tercihlere göre bir takım komut satırını atlayıp (şartlı dallanma - conditional branch) diğer komut
satırlarını icra etmeye devam edebilir. Yani klavyeden bir soru karşısında
gireceğimiz “E” (evet) veya “H” (hayır) ifadelerine göre program belirli komut
satırlarını icra eder veya etmez. Temel olarak, mikroişlemcinin yaptığı iş,
bitler üzerinde işlem yapmak üzere komutları çalıştırmaktır.
Bilgisayarın Donanım Yapısı
1.2.3. Donanım (Hardware)
Bir kişisel bilgisayarın donanımı temel olarak Giriş birimleri, Çıkış
birimleri, Bellek, Depolama birimlerinden oluşur.
1.2.3.1. Giriş Birimleri
KLAVYE :
Birçok tuşun bir araya gelmesiyle oluşur. Her bir harf için bir Ascii kod , bu kodların birleştiği
bir Ascii tablo vardır. Biz herhangi bir tuşa
bastığımız zaman aslında ascii tablodan harf yada
işaret yollanır ve daha sonra bu ascii kod karşılığı
ekranda görüntülenir.Klavye bir giriş ünitesidir.
Kullanılan ildin özelliğine göre üzerindeki tuşların sayısı ve yerleri değişebilmektedir.Türkiyede
kullanılan klavyeler genellikle 102 tuşlu olup Q veya F tipi olmak üzere iki
çeşittir.Klavyede bulunan tuşların görevleri şunlardır;
Klavye üzerindeki tuşları 4 kısımda inceleyebiliriz;
a. Fonksiyon tuşları
b. Daktilo tuşları
c. Nümerik tuşlar
d. Özel tuşlar
Şekil 1.12 Klavye
a.Fonksiyon Tuşları :
Bu tuşlar her programlama dilinde ve işletim sisteminde farklı görevler
almıştır. F1 den F12’ye kadardır.
b.Daktilo Tuşları :
Bu bölümde A ile Z arası harfler 0 ile 9 arası rakamlar !,^,”
, ? vb. gibi işaret tuşları ile bazı özel tuşlar
bulunur.
c.Numerik
Tuşlar:
Bu bölümde 0 ile 9 arası rakamların yanında bazı özel fonksiyonlar bulunur.
"NUM LOCK" bir kez basıldığında ışık söner ve rakamlar yerine özel
fonksiyonlar çalışır.
d.Özel Tuşlar:
Backspace (İşaretli tuş):
İmlecin bulunduğu yerden sola doğru tek tek
tamamını siler.
Delete (Del):
İmlecin bulunduğu yerden sağa doğru tek tek siler.
Print Screen : Yazılan yazıyı yazıcıya yollar.
Caps Lock:
(Bu tuş açıksa klavyenin sağ üst köşesinde ışık yanar.)Büyük harf ya
da küçük harf tuşu.
Num Lock:
(Bu tuş açıksa klavyenin sağ üst köşesinde ışık yanar.)Bu tuş açıkken
klavyenin sağ tarafında bulunan rakamları kullanabiliriz.
Scroll Lock: Bu tuşa basıldığında imleç kilitlenir ve
ekran kayar.
Pause : Bu tuşa basıldığında ekran durur.
Insert : Araya yazı yazacağı zaman kullanılan bir
tuştur.
Control+Alt+Del : Aynı
anda basıldığında bilgisayarın açma –kapama düğmesine basmadan hafızayı tamamen
silmemizi ve bilgisayarı yeniden başlatmamızı sağlar.Ayrıca tuş kilitlenmesini
de açar.
Ctrl+C
: İşletim sistemi
komutlarını çalışma anında durdurur.
Ctrl+Break
: Programlarda
çalışmayı durdurur.
Bilgisayarınızda çalışırken herhangi bir şekilde yazdığımız harf tuşu
işlemiyorsa ALT+ASCII (ASC 11,000 ile 25,000 arası rakamdır) yazılırsa o ekrana
ait karakter ekrana gelir.Örnek ATL tuşu+115=M
harfidir. Bilgisayar açıldığında yanıp sönen göstergeye “İMLEÇ ” denir. İmleç
her tuşa basıldığında sağa doğru kayar.
Home : İmleci satırın başına getirir.
End : İmleci satırın sonuna götürür.
Page up :
İmleci bir ekran yukarı çıkarır.
Page Down : İmleci bir ekran aşağıya indirir.
Tab Tuşu
: Bu tuşa basıldığında
imleci 8 karakter birden sağa hareket ettirir. Shift
tuşu ile kullanıldığında 8 karakter sola getirir.
AltGr : Klavye üzerinde bazı tuşlar ikiz,bazı
tuşlar üçüz görevlidir. İkiz görevliler Shift tuşu
ile basılırsa ikinci karakteri yazar.
Örnek: Shift+2 tuş bileşimi = ’
işarettir.)
Bazı tuşlarda 3 adet simge vardır.bunlardan sağ
alttaki simgeyi yazmak için Altgr tuşu ile birlikte
ilgili tuş basılarak yazılır.
Örnek : { yazmak için Altgr + tuş basılır.
IŞIKLI KALEM :
Çizgisel (bar) kodları okumada, şekil çizme ve elyazısı yazmada kullanılır.
JOYSTİCK : Genellikle oyun oynamak
için kullanılır. Üzerinde bulunan tuşlarla çalıştırılarak bilgisayara komut
verilmesi sağlanır.
DOKUNMA EKRANLARI :
Ekranda gözüken komut üzerine parmak ile dokunduğunda o
komutun çalışmasını sağlayan ekran tipidir.
FARE : Ekranda gözüken
imleç yardımıyla komut girişi yapmaya yarar. Farenin çevre birimi olarak
kullanılmasıyla işaretleme, tıklama ve sürükleme yapılarak işlemler yaptırılır.
•İmleç: Farenin ekran üzerinde nerede olduğunu gösterir.
•Tıklama: Farenin sol tuşuna bir kez basılmasıdır.
•Çift Tıklama: Farenin sol tuşuna kısa aralıklarla iki kez tıklanmasıdır.
Bir simgeye yüklenen işlevinin yerine getirilmesini sağlar.
•Sürükleme: Farenin sol tuşunu basılı tutarak imlecin yerinin
değiştirilmesidir.
TARAYICI : Resim, grafik ve
önceden yazılmış yazıları bilgisayar ortamına aktarmakta kullanılır. 300x600 dpi, 600x600 dpi, 600x1200 dpi, 600x2400 dpi ...
Optik karekter okuma (Optic
Character Reader-OCR)
1.2.3.2. Çikiş Birimleri
EKRAN KARTI: Bilgisayardaki sayısal verileribizim
anlayacağımız analog forma dönüştüren, sayısal
verileri işleyerek şekiller,yazılar,semboller vb.
görüntülerin monitöre aktarılmasını sağlayan karttır. Kendi üzerlerinde sayısal
verileri işleyebilmek için ram ve cpu barındırırlar.
Ekran kartları üzerindeki cpu’lara
daha çok gpu (Graphics
Processing Unit) adı
verilir. Ram ve Gpu’nun tipine göre çeşitlilik
gösterirler.
Ekran kartı seçiminde ise ; yapılacak işe göre
ekran kartı belirlenmelidir. Örneğin çalışılan alan 3 boyutlu ve grafiksel
görüntüler içeriyorsa ekran kartının ram’inin
en az 64MB olması istenir. Buna karşın sadece ofis
uygulamaları vb. kullanılacaksa 8MB’lık bir ekran kartı
yeterli olacaktır.
Şekil 1.13. 8MB ve 64 MB’lık
Ekran Kartları
EKRAN (MONİTÖR): Hem giriş hem de çıkış birimi olarak
kullanılır. Giriş ve çıkış birimlerinden gelen verilerin sonuçlarının ekranda
gözükmesini sağlar.
•Bilgisayarla kişi arasında iletişi sağlar.
•Bir text ekranın genişliği 80 karakter, boyu 25
satırdır.
•Grafik ekranda pikseller (nokta) bulunur. Bir ekranda ne kadar çok piksel
varsa ekranın çözünürlüğü artar. 640 x 480 piksel, 800 x 600 piksel, 1024 x 768
piksel gibi.
Ekranın kaliteli olmasının çok büyük önemi vardır
Ekranlardan titreşimsiz ve az radyasyonlu olanları tercih edilmelidir.
Ekranların boyutu, 14
inç, 15 inç, 17 inç, 20 ve 21 'dir.
Genellikle ucuz olduğu için 14 inçlik ekranlar kullanılmaktadır. 1 MB, 2MB, 4
MB bellekli ... ekran
kartları bulunmaktadır.
Ekranlardaki görüntü netliği noktalar arasındaki uzaklıkla ilgilidir. İki
nokta arasındaki uzaklık ne kadar azsa o kadar iyi görüntü elde edilir.
Ekrandaki noktalar arası uzaklığı 0.28 mm ve daha az olanlar tercih edilmelidir.
YAZICI : Ekranda gözüken bilgileri
kağıt üzerine yazdırmaya yarar.
Yazıcılar;
•Nokta vuruşlu yazıcı (dot matrix):
9 iğneli ve 24 iğneli olabilir. Şerit takılarak kullanılır. Dakikada 1-3 sayfa hızında olabilirler. Sürekli form kağıdı kullanılabilir.
•Mürekkep püskürtmeli yazıcı(ink jet): Dakikada 1-8 sayfa basabilir. Kartuş takılarak kullanılır. Renkli
çıkış alınabilir. 300 dpi -
•Lazer yazıcı (laser): 300 dpi-
, dakikada 4, 8, 12 ... sayfa
baskı, toner kullanılır.
KULAKLIK VE HOPARLÖR : Bilgisayar tarafından üretilen veya kaydedilmiş
sesleri duymak için kullanılır.
SES KARTI : CD
kalitesinde, 16 bitlik, ses alabilmek için kullanılır. Ses kartları sayesinde
ses kaydı yapılabilir. Bilgisayarın sesi kullanmasını ve daha sonra da bu sesi
çıkarmasını sağlayan bir karttır. Ses kartı günümüzde bütün bilgisayarların
standart bir parçası haline gelmiştir.
Şekil 1.14. Ses Kartı
1.2.3.3. Bellek Türleri
Bellek sığası (kapasitesi) byte cinsinden ölçülür.
Byte: Bellek ölçü birimidir, 8 bitten oluşur. Bit
ise 1 ve 0 konumu alabilen en küçük bellek birimidir. Bellek ölçüleri ise
küçükten büyüğe doğru:
8 bit ----- 1 Byte (B) 1024 Byte
----- 1 KiloByte (1KB) 1024 KB ----- 1 Mega Byte (MB)
1024 MB ----- 1 Giga Byte
(GB) 1024 GB ----- 1 Terra Byte
(TB)
Bilgisayarda bellek tipleri ROM, RAM, PROM, EPROM, EEPROM(E 2PROM), Flash Memory, Önbellek (Cache Bellek) olarak sayılabilir.
ROM Bellek ( Read Only
Memory – Sadece Okunabilir Bellek ) : Programların
kalıcı olarak durduğu, sadece okunabilen bellek tipidir. ROM belleğe hiçbir
bilgi yazılamaz. ROM yapımcı ve kullanıcı tarafından bir daha değiştirilmemek
üzere kullanılan program komutlarını içerir. Örneğin; bilgisayar ilk
çalıştırıldığında işlevsel hale gelebilmesi için kendiliğinden çalışan program
olan BIOS, ROM belleğe aittir.
RAM Bellek ( Random Access Memory – Rastgele Erişimli Bellek
) : Çalışma şekli açısından oku- yaz belleği olarak da adlandırılır.
RAM bellekler hem içerisine bilgi yazmak, hem de içerisindeki bilgiyi okumak
için tasarlanmıştır.Rasgele erişimli denmesinin sebebi
belleğin herhangi bir yerinde bulunan verilere rasgele ve aynı sürede
erişilmesidir. RAM’de saklanan bilgiler
değiştirilebilir.
RAM bellek bilgisayarın ana belleğidir. Bilgisayar sadece ana bellekteki
verileri işler. Bununla birlikte çalıştırılacak her program, erişilecek her
dosya mutlaka depolama ortamından ana belleğe kopyalanmalıdır. RAM bellek iki
çeşittir. RAM bellekte saklanan bilgiler değiştirilebilir. Erişim hızı disk ya
da disket sürücülerle karşılaştırılamayacak kadar hızlıdır.
Şekil 1.15. SD Ram
PROM Bellek (Programmable Read Only Memory
– Bir Sefer Programlanabilir ROM ) : Temelde ROM’la aynıdır. Bir kez
programlanabilir ve bir daha programı değiştirilemez ya da silinemez. Ancak PROM’un üstünlüğü yonganın fabrikada yapılırken
programlanmak zorunda olmayışıdır.
EPROM Bellek ( Eraisable Programmable Read Only Memory – Silinebilir
Programlanabilir ROM) : RAM’lerin elektrik
kesildiğinde bilgileri koruyamaması, ROM ve PROM’ların
yalnızca bir kez programlanabilmeleri sorun yaratmıştır. EPROM programlayıcı
aygıt yardımıyla defalarca programlanıp, silinebilir.
EEPROM - E 2PROM (Electrical
Eraisable Programmable Read Only Memory
– Elektrikle Silinebilir Programlanabilir ROM : Bu bellek türünde bilgilerin
yazılması ve silinmesi için normal elektrik voltajı uygulanır. Bu bellekler
üzerine bilgiler yüzlerce ya da binlerce kere yazılabilir.
EEPROM’un özel bir uygulaması Flash
Memory’dir. Aralarındaki en önemli fark ise EEPROM’a bilgilerin byte ile
yazılması, FLash’lara ise bilgilerin sabit bloklar
halinde yazılmasıdır.
Ön Bellek ( Cache Bellek – Tampon Bellek )
: Günümüz bilgisayarlarında hızı belirleyen en önemli faktörlerden bir
tanesidir. Ön belleği kulanım amacı, işlenecek olan bilgi işlenmeden önce
buraya getirilerek bilgilerin işlenmeye hazır hale getirilmesidir.
Flash Bellekler
: Genellikle mobil
cihazlarda (dijital kameralar, MP3 çalarlar, dizüstü bilgisayarlar gibi) kullanmak
için geliştirilmiş bellek aygıtlarıdır. Fakat kullanımının artmasıyla bütün
masaüstü bilgisayarlarda kullanılabilecek şekle getirilmiştir. Fiziksel
büyüklükleri ve depolama kapasiteleri (4 MB ile 1 GB arasında) türlerine göre
değişmektedir. Yaygın olarak kullanılanlar arasında USB Flash
Disk, Compact Flash, Ata Flash, MMC card, Memory Stick ve SSFD gibi
çeşitleri bulunmaktadır. Bu ürünlerin masaüstü bilgisayarlarda kullanılabilmesi
için genellikle bir arabirim cihazı gerekmektedir.
1.2.3.4. Depolama Birimleri
Depolama Kavramı :
Bilgisayarlardaki bilgileri saklamak amacıyla kullanılan ortamlardır.
Disket Sürücü ve Disketler: Hem giriş hem de çıkış
birimidir. Disket denilen magnetik ortama veri
yazılabilen ve üzerindeki verileri okuyabilen bir birimdir.
Disk çapına göre 3.5 inch ve
5.25 inch
olmak üzere iki temel gruba ayrılırlar. Okuma ve yazma hızları düşüktür. Küçük
ve taşınabilir depolama araçları olan disketlere okumak veya yazmak için üretilmişlerdir.Disket sürücüleri bir bilgisayarın vazgeçilemez
donanım öğesidir.
Disket verileri magnetik ortamda saklar.
Disketlerin kullanımı ve taşınması kolaydır. Veri taşımakta ve yedekleme
amacıyla kullanılırlar. Disketlere veriler kopyalanabilir, eklenebilir,
silinebilir, değiştirilebilir.
Disketlerdeki verilerin bozulmaması için; disketlerin magnetik
ortamdan, sıcaktan, soğuktan, nemden, güneş ışınlarından uzak tutmak gerekir.
Günümüzde kullanılan yazılımların hacim olarak büyümüş olması ve buna
paralel olarak gelişen diğer yedekleme üniteleri disketleri ikinci plana itmiş
olsa da, küçük dosya yada belgelerimiz için en
ekonomik yedekleme araçları olarak kullanılmaktadır.
Şekil 1.16. 3.5”
Disket Sürücüsü
Disket
sürücü için A harfi kullanılır. İkinci disket sürücü veya sanal disket
sürücünün adı da B'dir.
Bir 3.5 inç'lik yüksek yoğunluklu (High Density kısaca HD diye
gösterilir) disket 1.44 MB veri alır. 720 KB veri alan 3.5
inçlik disketler de eski disket sürücülerle kullanılmaktadır.
Disketlerin kullanılabilmesi için biçimlenmesi (formatlanması) gereklidir.
Formatlama disketi iz ve sektörlere bölerek bilgisayarın kullanımına hazır hale
getirmektir.
Sabit Disk Sürücü : Sabit
disk sürücü, bilgisayarın bilgi depolamak için kullandığı en temel birimdir.
Sabit disk kapalı bir kutu içinde bilgisayarın içinde bulunmaktadır. Sabit disk
sürücü, verileri bir dizi dönen magnetik yapraklarda magnetik olarak saklar. Her magnetik
yaprakta okuma ve yazma işlemini yapan okuma yazma kafası vardır. Daha çok veri
kaydedilir. Sabit disk taşınamaz.
Sabit disk, merkezlerinden geçen bir mil üzerine üst üste yerleştirilmiş
plaklara benzer. Bu plaklar mil ile beraber belirli bir hızda dönerler ve bu
sırada okunurlar veya üzerlerine yeni bilgiler yazılır. Erişim hızı ve
kapasitesi yüksektir
Bir sabit diskin bir veriyi bulma hızının DÜŞÜK olması, o sabit diskin
verilere ulaşma hızının YÜKSEK olduğunu gösterir.
Örneğin, sabit diskteki okuma yazma kafası, bir veriye 10 ms (mili saniye, 1 sn/1000)'de erişirse; aynı veriye 19 ms'de erişen sabit diske göre daha hızlı okuma yapmış olur.
Sabit disklerin kapasitesi ne kadar büyük olursa o kadar çok bilgi
saklanabilir.
Sabit diskler bilgisayarın ana kartına IDE (Integrated
Drive Electronics), SCSI (Small Computer System Interface- skazi diye okunur) veya EIDE (Enhanced
IDE, geliştirilmiş IDE) diye adlandırılan kablolarla bağlanırlar.
Sabit diskler C harfiyle temsil edilirler. Diğer sürücüler varsa bu
harfleri izler.
Şekil 1.17. 5.25” Harddisk
Örneğin, ikinci bir harddisk ya da harddiskin ikinci bölümü varsa D'dir.
Sabit diskler zamanla dolar. Bazı dosyaları silmek gerekir. Silinecek
dosyaları rastgele seçmemek; bilinçli olarak yapmak
gerekir. Bazı dosyalar yedeklendikten sonra silinebilir. Bazı dosyalar
sıkıştırma programları ile sıkıştırılarak daha az yer kaplamaları sağlanır.
Sabit diski ana karta bağlamak için kablolar kullanılır. Bunlar:
IDE (Integrated Drive Electronics)
SCSI (Small Computer System Interface)
EIDE (Enhanced
(geliştirilmiş IDE)
Cd Rom Sürücü
: Son yıllarda yaygın
olarak kullanılmaya başlanan veri depolama birimidir. 650 MB
…Bir CD'de 24 Ciltlik bir ansiklopedideki yazılar, resimler, video
klipler, animasyon ve sesler saklanabilir. Bir program yüklerken 20-40 disketin takılıp çıkarılması yerine CD-ROM'lar tercih
edilir. CD-ROM'lar özellikle çok büyük yer kaplayan çoklu ortamlarda (multimedia = ses + video + resim + animasyon) yazılmış
yazılımlar için zorunludur
Şekil 1.18. CD-ROM sürücüsü
CD-ROM üzerindeki bilgiler günümüzde değiştirilememektedir. CD-ROM'lara
bilgi yazmak için, yazılabilir. CD-ROM'lar kullanılarak CD-ROM yazıcılarla
kopyalama yapılmaktadır. CD_ROM sürücülerde müzik CD'leri de dinlenebilir.
Bir CD sürücü alırken veri transfer hızının büyük olanlar tercih
edilmelidir. Günümüzde yaygın olarak 52 Hızlı CD-ROM sürücüler satılmaktadır.
1 CD-ROM'a 650-700 MB veri depolanabilir. Son
yıllarda yapılan çalışmalarla CD-ROM'lara daha fazla veri depolama olanağı da
çıkmıştır.
CD-W ve CD-RW sürücüleri: CD-ROM’dan farklı yönleri Compact disklere yazım yapabilmeleridir. Compact Disk Writer ile hiç
yazılmamış bir Cd üzerine birkez
yazım yapabilirsiniz. CD Re Writer ile ise tekrar
yazılabilen Cd’ler üzerine silerek (Formatlayarak)
yeniden yazım yapabilirsiniz. Günümüzde yazma hızları 32,40x,52x
, okuma hızları 32x,40x,52x , silme hızları 20x,24x,32x arasında değişen
ürünler mevcuttur. Son yıllarda IDE arabirim kullanan CD-RW’lar
yaygın olarak kullanılmaktadır.
DVD (Digital Versalite
Disk) Sürücüleri: DVD’ler CD’lerin aksine daha yüksek yoğunluğa
sahiptirler. DVD üzerine yazım işlemi katmanlar halinde yapılmaktadır. CD üzerinde
sadece tek katman üzerine yazım ve okuma yapıldığından kapasiteleri en fazla
700MB olabilmekte iken bugün 4 katmanlı bir DVD yaklaşık 4 GB veri
depolayabilmektedir. Günümüzde yanlış bir kanı olarak sadece film ve müzik
amaçlı yazılımlarda kullanıldığı sanılsa da çok yakında veri ve program
depolamak amacıyla da yaygın olarak kullanılacaklardır.
DVD’ler film ve Video Cliplerin bir Cd kapasitesinden fazla yer tutması, uzun filmlerin 3 hatta
4 Cd içerisinde sunulabilmesi nedeniyle DVD
geliştirilmiştir. Dvd katmanlar üzerinde kaydı
sırasıyla okuyarak işletir.Günümüzde son yapılan
çalışmalarla birlikte bir DVD’ye yaklaşık olarak
8.4GB‘lık veri depolanabilmektedir.
Tape Back-up Sürücüleri: Yedekleme amaçlı sürücülerdir.Teyp
kasedi biçiminde özel üretilmiş küçük kasetlere kayıt
yapabilenlerin yanı sıra doğrudan teyp kasedine kayıt
yapabilenleri mevcuttur. Depolama kapasiteleri 250MB ile 4 GB arasında
değişmektedir. Okuma ve yazma sistemleri sabit disklerden farklı olduğundan
ayrıca bir arabirim ile kurulur ve işletilebilirler.
Zip Backup
sürücüleri: Temel olarak teyp sürücüleri gibi çalışmakla birlikte
yedekleme kapasiteleri çok yüksek değildir. 120-250-525-650
MB kapasiteye sahip Zip sürücüleri en yaygın
kullanılanlarıdır.
Kayıt ortamları diskete benzeyen özel üretilmiş kayıt ortamlarını kullanırlar.Kendi medialarından
başka türleri okuyamadıkları için sadece yedekleme amaçlı olarak kullanılabilmketedirler.
Bilgisayarın diğer donanım birimleri ;
1. UPS (Uninterrrupted power
supply - Kesintisiz güç kaynakları),
2. Çoklu ortam aygıtları,
3. Ağ bağdaştırıcılarıdır. Bunlar;
UPS (Uninterrrupted power
supply - Kesintisiz güç kaynakları) : Bilgisayarınızınenerji ihtiyacını karşıladığımız şehir
şebekesindeki aksaklıklar ve şebekenin yapısından kaynaklanan gerilim
dengesizlikleri doğrudan sistemlerimizi ve çalışmalarımızı etkileyecektir.
Kesintisiz güç kaynakları gerçekte bilgisayarınıza kesintisiz enerji
sağlamakla görevlidirler. Fakat enerji çıkışları belli bir voltaja ayarlanmış
olduğu için gerilim artması yda azalması durumunda da
aynı gerilimi vermeye devam edeceklerdir.KGK’lar,
içlerindeki şarj edilebilir aküler ile bilgisayarınıza belli bir süre enerji
sağlamaya devam edebilecek şekilde üretilmektedirler.
Şekil 1.19. UPS (KGK-Kesintisiz Güç Kaynağı)
Çoklu Ortam Aygıtları : Bilgisayarın görebilmesini, duyabilmesini,
konuşabilmesini sağlayan, çoklu ortam uygulamalarının (video, müzik, oyun...)
ve yüksek kapasitedeki veri yığınlarının depolanabilmesine ve taşınabilmesine
olanak veren birimlerdir. Ses Kartı, CD–ROM Sürücü, CD–ROM Yazıcı,
DVD–ROM Sürücü, DVD–ROM Yazıcı (DVD-ROM adı verilen
dijital medyadan veri okuyabilen ve yazabilen birim) WEB Kamerası (Hareketli
görüntüyü bilgisayara aktaran birim) Radyo – TV Kartı (Analog olarak alınan Radyo ve TV yayınlarını bilgisayarda
işlenebilecek dijital formata çeviren birim)
Şekil 1.20. TV Kartı
Ağ Bağdaştırıcıları: Bilgisayarların lokal
yada genel ağlara bağlanmalarını sağlayan birimlerdir. Ağ Kartları:
Bilgisayarın ağ kabloları üzerinden lokal yada genel
ağlara bağlanmalarını sağlayan birimlerdir. Veriler dijital olarak kablolar
üzerinden ağ kartlarına aktarılır. İşlenen veriler yine ağ kartları üzerinden
yollanır. Anakart üzerindeki “PCI” yada
“ISA” yuvalarını kullanırlar. Bazı ana kartlarda bütünleşik olarak
bulunabilirler. Saniyede aktardıkları veri üzerinden değerlendirilirler.
Günümüzde yerel ağların oluşturulmasında kullanılan, veri alışverişini yöneten
ve gerçekleştiren elemanlardır. Teknolojileri 100 Megabit
veri transferi yapabilecek kapasiteye kadar çıkmıştır. PCI veya ISA yuvalara
takılan bu kartların bağlantıları BNC veya RJ45 konnektörleri
ile yapılabilmekte yani iki tip kablo ile birlikte kullanılabilmektedirler.
Şekil 1.21. Ethernet kartı
Fax Modem Kartları: Bilgisayarların
telefon kabloları üzerinden lokal yada genel ağlara
bağlanmalarını sağlayan birimlerdir. Veriler analog
olarak kablolar üzerinden modeme akratılır ve
dijitale dönüştürülür. İşlenen veriler bu sefer dijital yapıdan analoğa çevrilerek yollanır. Bir anlamda fax-modem kartı analog ve dijital
sinyaller arasında çevirici işlevini görür. Harici yada
dahili olarak sistemde bulunabilirler. Paralel porttan
yada “USB” ile harici olarak, “PCI” yada “ISA”
yuvalarını kullanarak ise dahili olarak anakarta
bağlanırlar. Bazı anakartlarda bütünleşik olarak
bulunabilirler. Saniyede aktardıkları veri üzerinden değerlendirilirler.
Şekil 1.22. Apache Fax-Modem Kartı
